اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )

198

خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )

باب سيزدهم در بيماريهاى سپرز درد سپرز گرم علامتهاي آن حرارت اندر جانب چپ باشد و تشنگى غالب بود و دليل رنگين بود . علاج آن رگ باسليق زنند و رگ اسيلم از دست چپ ، و آب كشني ( كاسنى ) و آب باديان بهم آميخته دهند ، و آب عنب الثعلب و آب كرفس از هر يكى دو وقيه ميدهند ، و استفراغ به داروي اصحاب سودا كنند ، و ايارج فيقرا و غاريقون از هر يكى يك مثقال حب كنند و بدهند ، و دو درم غاريقون با دو وقيه سكنگبين سخت موافق بود ، و آب سبزي كدو 1 و آب برگ بيد و آب برگ بذه 2 خشك كرده‌اند اندر سايه ، مقدار دو درم كوفته با دو درم شكر ، چند روز هر بامداد بدهند ، درد آماس را زايل كند 3 . ( 1 / 235 ) درد " سپرز " را قاقله دو مثقال ، طباشير دو مثقال ، گل سرخ پنج مثقال ، بن مذكو 4 پنج مثقال ، ريوند و علك رومي 5 از هر يك نيم مثقال ، شكر سفيد پنج مثقال ، جمله خرد بكوبند و به گلاب معجون كنند و قرصها كنند ، هر قرصي يك مثقال ، و هر روزي يك قرص از اين قرصها به پنج مثقال سكنگبين به شكر پخته حل كنند و بخورند ، و به غذا نخود آب خورند ، نافع آيد . درد سپرز سرد علامتهاي آن گراني بيشتر باشد و دليل ، سخت رنگين نباشد و تشنگى نباشد . علاج آن ماء الاصول با روغن بادام تلخ و چهار دانگ ترياق اربعه در وى حل كرده ، ميدهند ، و پنج درم افتيمون سوده با يك وقيه سكنگبين ، " سپرز " را پاك كند ، و افتيمون و پوست